Nỗi buồn chán mang tên cô đơn

Khi đêm về khuya và một ngày sắp trút hơi thở cuối cùng thì người ta đi ngủ, chính là phải như thế. Nhắm đôi mắt lại, thả lỏng các khớp và cơ bắp, thở đều dần và rơi vào vô thức. Thực chất cơ thể với các khớp và các bó cơ có thể duy trì hoạt động dài hơn, nhưng não bộ thì cần phải nghỉ ngơi. Chính là phải như thế.

Chứng minh cho điều này đã từng có một thí nghiệm được thực hiện trên cá heo, sinh vật có bộ não đc cho là phát triển gần tới mức độ của não người nhất. Nghiên cứu này đã đưa ra kết luận khi cá heo ngủ, riêng phần não bộ đảm nhận nhiệm vụ di chuyển là hoạt động, để giữ thăng bằng trong môi trường nước, còn phần còn lại của não cá heo được "tắt nguồn", nghỉ ngơi. Ko còn nhớ rõ có phải 2 phần này, mỗi phần chiếm một bán cầu não của cá heo hay ko.

Phần não bộ ko điều khiển hoạt động di chuyển giữ vai trò gì? Cảm xúc, cảm giác, phán đoán... chắc gọi chung đc là tri giác. Não người ko đc như não cá heo, khi phần não tri giác cần nghỉ ngơi, phần não di chuyển cũng phải cùng "tắt nguồn". Hoạt động hô hấp, bài tiết và tuần hoàn đc duy trì do các cơ quan này hoạt động ko chịu ảnh hưởng của não bộ. Nói cách khác, ta (người thường) ko thể tập trung suy nghĩ vào dạ dày của mình và bảo nó: "Dạ dày ơi, co bóp đi", tương tự với tim: "Tim ơi đập nhanh lên, ngừng đập đi cho rồi". Ta ko thể điều khiển tim hay dạ dày như cách ta điều khiển hoạt động của cánh tay hay các ngón tay.

Vậy còn những người ko thể ngủ khi ngày đã chết? Vậy là phần não di chuyển tiếp tục duy trì hoạt động, do phần não tri giác ko có nhu cầu ngủ. Tại sao phần não tri giác ko có nhu cầu ngủ? Vì căng thẳng, vì phấn khích, vì lo âu, hay cũng có thể vì buồn chán.

"Chán chả muốn ngủ". Một câu nói nghe thật buồn cười, và có phần vô nghĩa. Ai mà tin được, đó chỉ là lời nói được thốt ra ko suy nghĩ, cũng giống như câu "Chán chả muốn chết"? Nhưng nó cũng có thể là một hiện tượng bình thường của tri giác.

Người ta có thể ko ngủ đc khi ngày đã hết, cho đến tận khi đêm đã chết, cho đến tận khi ánh sáng lại một lần nữa le lói ngoài cửa sổ và những âm thanh xì xào đục thủng lỗ chỗ bức màn im lặng của sự buồn chán. Vì sao thế, vì với họ, có thể một ngày đã kết thúc nhưng nó ko trọn vẹn. Nó trôi qua nhẹ và nhanh, khi người ta còn chưa kịp sống trong nó. Và như thế thì phần não tri giác sao có thể tắt nguồn? Nó cứ phát đi thứ tín hiệu bơ vơ, khắc khoải, nó chờ đợi một cái gì đến để đánh dấu cho một ngày, để kết thúc một ngày. Chỉ đến lúc đó thì người ta mới có thể ngủ đc.

Với một nỗi buồn chán, cũng dễ thôi để phần não tri giác tìm cho mình cột mốc khép lại một ngày. Chính là phải như thế. Có gì đâu, một năm ba trăm sáu mươi lăm ngày, nếu sống ở đời hai chục năm là đã trải qua bảy ngàn ngày rồi, mà ko biết tìm cho mình cách khép lại một ngày thì kém, kém quá.

Trong cơn gió đẩy cánh cửa của một ngày khép lại, có thế có tiếng cười sằng sặc cùng bạn bè trong bữa trưa sau giò học, có thể có mùi hương thoang thoảng của một mái tóc, hay mùi dầu mỡ của một món ăn ngon, hay có những trang sách bay bay, hay âm thanh từ một bài hát mới, hay một bài hát cũ. Ko biết tìm cho mình cách khép lại một ngày thì kém, kém quá. Ấy là khi người ta loay hoay để tri giác vô thức đè nặng lên cánh cửa của ngày mà quên ko lắng nghe cơn gió, hay nghe mà ko thấy điều chi? Ấy là khi người ta nhìn lại những sự kiên trong một ngày với góc nhìn của người thứ ba. Ấy là khi người ta nhìn lại nhưng với tư cách một kẻ đứng ngoài câu chuyện của chính mình, vô tri vô cảm.

Thế thì sao có thể xoa dịu đc tri giác khắc khoải vẫn đang chờ đợi cơn gió lành? Một ngày nữa chết, rồi màn đêm lại bị chọc thủng lỗ chỗ bởi ánh sáng le lói và những âm thanh xì xào, xì xào. Tri giác vẫn cứ trơ ra, khô khốc, đờ đẫn. Thêm một ngày vô nghĩa.

Khi nắng chiếu qua những chấn song trên ô cửa sổ, những âm thanh xì xào, xì xào dần rộ lên rồi bùng cháy bức màn đen, thì phần não tri giác cuối cùng cũng làm cho phần não di chuyển mệt mỏi đến cực độ, và cả hai đã có thể tắt nguồn. Một giấc ngủ trái với tự nhiên. Khi tỉnh dậy tri giác lại tiếp tục khúc khắc khoải bị ngắt quãng, và tiếp tục kép dài. Đó là khi người ta nói: "Chán chả muốn ngủ". Đó là khi người ta sống trong khoảng không thời gian vô tri vô cảm, chỉ bao trùm một nỗi buồn chán, nỗi buồn chán mang tên Cô đơn.

Ấy là khi người ta cứ thấy những ý nghĩ là lạ vụt hiện lên trong đầu. Ví dụ như, có thể bỗng dưng muốn làm người huấn luyện cá heo. Cũng giống như loài chó, cá heo có thể trở nên gần gũi với một con người hơn cả một con người.